Cách Jose Mourinho có thể định hình lại Real Madrid: Chiến thuật, Vai trò và Mong đợi

Real Madrid đang đứng trước cơ hội trở lại với một trong những nhân vật gây tranh cãi nhưng thành công nhất của kỷ nguyên hiện đại: Jose Mourinho.

Jose Mourinho dự kiến sẽ thay thế huấn luyện viên tạm quyền Alvaro Arbeloa trước mùa giải tới với hợp đồng hai năm. Đây không phải là một sự thuê mướn mang tính lãng mạn; mà là một lựa chọn có tính toán. Real Madrid thấy một đội hình đầy sức mạnh thể chất, trí tuệ chiến thuật và những cầu thủ chuyển tiếp mạnh mẽ, và họ sắp giao nó cho một huấn luyện viên mà toàn bộ sự nghiệp của ông đã được xây dựng trên việc kiểm soát không gian, quản lý các khoảnh khắc và trừng phạt đối thủ khi họ mất cấu trúc.

Mourinho không trở lại với hình ảnh của một tài năng trẻ đầy khát khao ở FC Porto hay “Người đặc biệt” trong giai đoạn đầu của Chelsea. Ông trở lại với tư cách là một huấn luyện viên mà các phương pháp của ông đã bị đặt câu hỏi trong những năm gần đây, những khoảng thời gian của ông tại Manchester United, Tottenham, và thậm chí AS Roma đã được mô tả là không đồng đều, hiệu quả theo từng giai đoạn nhưng không còn ở đỉnh cao mỗi tuần.

Tuy nhiên, tại những câu lạc bộ mà ông có những công cụ phù hợp – Porto, Chelsea, Inter Milan, và giai đoạn đầu của Real Madrid – cách tiếp cận của ông đã mang lại những danh hiệu và một số đội bóng tàn nhẫn nhất trong thời đại của họ.

Đối với các cổ động viên Real Madrid, cuộc hội ngộ này chỉ xoay quanh một điều: liệu mô hình chiến thuật của Mourinho, được mài giũa và hiện đại hóa một chút, có thể hòa hợp với một đội hình được xây dựng cho các chuyển tiếp năng lượng cao và sự thống trị kỹ thuật hay không. Câu trả lời ngắn gọn là có, nhưng lối chơi sẽ trông rất khác so với giai đoạn kiểm soát bóng của Xabi Alonso.

Mô hình của Mourinho: phòng ngự sâu, tấn công nhanh

Trên các đội bóng như FC Porto, Chelsea, Inter Milan, Real Madrid, Manchester United và Roma, Mourinho đã làm việc từ cùng một mô hình chơi cơ bản được xây dựng xung quanh bốn khoảnh khắc chính của trận đấu: tổ chức tấn công, tổ chức phòng ngự, chuyển tiếp tấn công (phản công), và chuyển tiếp phòng ngự. Các đội của ông nhằm mục tiêu mạnh mẽ trong cả bốn khoảnh khắc, nhưng chữ ký của ông luôn là:

• Phòng ngự sâu, gọn gàng trong sơ đồ 4-2-3-1

• Phản công mạnh mẽ, theo chiều dọc khi giành được bóng

• Kỷ luật chiến thuật hơn là áp lực liên tục hoặc kiểm soát bóng rủi ro cao

Trong phòng ngự, ông thích một cấu trúc theo khu vực với các tham chiếu theo người: các cầu thủ phòng ngự các không gian nhưng vẫn đủ gần để ngăn chặn sự tiến bộ dễ dàng từ đối thủ. Đó là nơi mà câu nói nổi tiếng “đậu xe buýt” xuất phát, với các hàng phòng ngự bốn và đôi khi sáu, để lại gần như không có khoảng trống giữa hàng tiền vệ và hàng phòng ngự. Nó trông có vẻ tiêu cực, nhưng được thiết kế để buộc đối thủ vào các khu vực rộng và những cú sút có tỷ lệ thành công thấp.

Tuy nhiên, trong tấn công, những đội bóng tốt nhất của ông lại không hề thụ động. Khi bóng được phục hồi, suy nghĩ đầu tiên là di chuyển nhanh ra khỏi áp lực và sau đó tiến lên phía trước, thường thông qua một người mang bóng mạnh mẽ hoặc một đường chuyền trực tiếp vào một tiền đạo hoặc cầu thủ chạy cánh ở phía trước. Từ đó, các đường chạy hỗ trợ bùng nổ xung quanh bóng, theo chiều ngang để kéo giãn hàng phòng ngự, sau đó theo chiều dọc để tấn công không gian.

Hãy nghĩ về những pha phản công kinh điển của Real Madrid dưới thời ông trong giai đoạn đầu: ba hoặc bốn cầu thủ lao về phía trước với tốc độ tối đa, với bóng đến trong vòng cấm chỉ trong hai hoặc ba đường chuyền. Cấu trúc đó, với sự chuyển tiếp gọn gàng, mạnh mẽ, phù hợp với đội hình Madrid này hơn những gì có thể tưởng tượng ban đầu.

Cơ sở khả thi: 4-2-3-1 với một lớp bảo vệ chắc chắn

Hãy mong đợi Mourinho sẽ biến 4-2-3-1 thành hình thức mặc định của ông tại Real Madrid. Đây là hệ thống mà ông tin tưởng nhất vì nó tự nhiên tạo ra một trục đôi bảo vệ hàng phòng ngự và hình thành bệ phóng cho các pha phản công. Đối với Madrid, nó cũng cung cấp một cách rõ ràng để sử dụng Jude Bellingham, một trong những tiền vệ xuất sắc của câu lạc bộ, và tốc độ của họ ở các khu vực rộng và trung tâm.

Trục đôi: Tchouameni, Valverde, Camavinga

Danh tính của trục đôi sẽ định hình phong cách của đội Real Madrid này dưới thời huấn luyện viên mới. Jose Mourinho thích cặp này làm ba điều trên hết:

• Bảo vệ các khu vực trung tâm và ngăn chặn các đường chuyền giữa các tuyến

• Giành chiến thắng trong các cuộc đấu tay đôi và bóng thứ hai

• Chơi đường chuyền đơn giản, theo chiều dọc đầu tiên để bắt đầu các pha chuyển tiếp

Aurelien Tchouameni trông có vẻ được tạo ra cho vai trò giữ bóng. Anh có sức mạnh thể chất để bảo vệ trung tâm, khả năng đọc trận đấu để cắt các đường chuyền, và đủ tầm chuyền để chuyển đổi lối chơi khi Madrid giành được bóng ở các khu vực sâu. Bên cạnh anh, có hai cách diễn giải khác nhau có thể xảy ra.

• Với Federico Valverde, Mourinho có một cầu thủ chạy box-to-box có thể di chuyển rộng để hỗ trợ các hậu vệ cánh, áp lực ở giữa sân, và mang bóng một cách mạnh mẽ khi không gian mở ra. Điều này sẽ giống với vai trò của Sami Khedira trong đội Madrid đầu tiên của Mourinho, một cầu thủ liên kết hàng phòng ngự và tấn công bằng những đường chạy bùng nổ thay vì những đường chuyền phức tạp liên tục.

• Với Eduardo Camavinga, trục đôi trở nên toàn diện hơn và hơi thân thiện với việc kiểm soát bóng. Camavinga có thể rê bóng ra khỏi áp lực, bao phủ các không gian rộng, và bước vào các khu vực cao hơn khi Madrid có những khoảng thời gian dài không có bóng, cung cấp cho đội một cách để thoát khỏi các mẫu “thấm và phản công” thuần túy.

Xét về lịch sử của Mourinho, việc luân chuyển giữa cả ba là khả thi, với ít nhất một cầu thủ phá bóng tự nhiên (Tchouameni hoặc Camavinga ở vị trí trục) và một cầu thủ chạy với cường độ cao (rất thường là Valverde) trong hầu hết các trận đấu lớn.

Đồng thời, Real Madrid có thể tìm kiếm trên thị trường một tiền vệ “kiểu Luka Modric” mới, người có thể hoạt động trong các không gian chật hẹp, liên kết hàng phòng ngự với tấn công bằng những đường chuyền ngắn, sắc nét, và vẫn tham gia vào các pha chuyển tiếp.

Các đội bóng tốt nhất của Mourinho luôn có loại cầu thủ như vậy: Deco ở FC Porto, Frank Lampard ở Chelsea, Wesley Sneijder ở Inter Milan, Luka Modric và sau đó là Angel Di Maria di chuyển vào trong ở Madrid. Hồ sơ này sẽ cho phép ông thay đổi giữa một 4-2-3-1 dựa trên kiểm soát nhiều hơn và một mô hình chuyển tiếp thuần túy tùy thuộc vào đối thủ.

Jude Bellingham: số 10 làm việc như một số 8

Trên giấy tờ, Jude Bellingham sẽ là “10” trong sơ đồ của Mourinho. Trong thực tế, anh sẽ hoạt động nhiều hơn như một tiền vệ box-to-box, liên tục kết nối với trục đôi phía sau.

Mourinho thích tiền vệ tấn công trung tâm của mình:

• Hạ thấp gần với các trục khi phòng ngự, đóng kín các làn đường trung tâm

• Đến muộn vào vòng cấm thay vì ở giữa các tuyến một cách thường xuyên

• Dẫn dắt các pha phản công với việc mang bóng mạnh mẽ khi không gian mở ra

Bellingham phù hợp với cả ba điểm. Công việc của anh khi không có bóng đủ mạnh để tạo thành một bộ ba tiền vệ hẹp khi không có bóng, điều này giúp Mourinho giữ khối đội hình gọn gàng. Khi có bóng, anh có thể thời gian các đường chạy vào vòng cấm để tấn công các đường chuyền cắt ngang và bóng thứ hai, một mẫu mà Mourinho đã sử dụng lặp đi lặp lại tại các câu lạc bộ trước đây.

Vai trò này cũng sẽ bảo vệ Bellingham phần nào khỏi việc bị theo kèm liên tục giữa các tuyến. Khi anh bắt đầu sâu hơn và chạy qua hàng tiền vệ đối phương, anh trở nên khó theo dõi hơn so với một nhạc trưởng tĩnh truyền thống.

Các cầu thủ chạy cánh: một người chạy nhanh, một người sáng tạo

Cách Mourinho sử dụng các cầu thủ chạy cánh đã phát triển, nhưng một chủ đề lặp lại: ông thích sự không đối xứng. Thường thì, một cầu thủ chạy cánh ở đó để kéo giãn trận đấu và đe dọa chiều sâu; cầu thủ kia di chuyển vào trong, hoạt động trong các khoảng trống, và giúp tạo ra sự quá tải ở các khu vực trung tâm.

Hãy mong đợi ông sử dụng:

• Một cầu thủ chạy cánh và tiền đạo trung tâm như những đầu ra tốc độ thuần túy. Công việc của họ là chạy vào không gian ngay khi bóng được giành lại, buộc hàng phòng ngự phải lùi lại và mở ra các làn đường cho các cầu thủ tiền vệ chạy lên.

• Cầu thủ chạy cánh đối diện như một người sáng tạo chính, người có thể nhận bóng giữa các tuyến, liên kết với Bellingham, và thậm chí lùi vào giữa sân để giúp phòng ngự hoặc luân chuyển bóng khi Real Madrid cần thở.

Mourinho có một lịch sử dài trong việc sử dụng các cầu thủ chạy cánh để tạo ra sự quá tải ở một bên và sau đó chuyển nhanh sang “bên yếu” nơi hàng phòng ngự mỏng hơn. Điều đó có thể chuyển thành các mẫu tại Real Madrid, nơi cầu thủ chạy cánh sáng tạo di chuyển vào trong, hậu vệ cánh chồng chéo, và Bellingham dịch chuyển sang bên để kết hợp, trước khi một đường chuyền chéo nhanh được thực hiện về phía cầu thủ chạy cánh hoặc tiền đạo bên kia đang chạy.

Điều quan trọng là, các cầu thủ chạy cánh của ông sẽ không được bảo vệ khỏi công việc phòng ngự. Dưới thời Mourinho, các cầu thủ chạy cánh được kỳ vọng sẽ chạy nhanh trở lại để tạo thành một hàng tiền vệ bốn người hoặc, trong các trận đấu lớn, một hàng phòng ngự tạm thời sáu người. Ông đã từng sử dụng các cầu thủ chạy cánh như những hậu vệ cánh phụ khi bảo vệ một lợi thế, và tư duy đó sẽ lại xuất hiện, đặc biệt trong các trận đấu loại trực tiếp Champions League.

Tiền đạo trung tâm: mục tiêu, người chạy, hoặc cả hai

Mô hình tấn công của Mourinho thích một điểm tham chiếu ở phía trước, nhưng điều đó không phải lúc nào cũng có nghĩa là một tiền đạo cổ điển. Những gì ông muốn là:

• Một tiền đạo có thể chiếm giữ các trung vệ về mặt thể chất

• Một người có thể giữ bóng lâu hoặc chạy vào không gian phía sau

• Một người kết thúc có thể tàn nhẫn khi các pha phản công được thực hiện tốt

Tại các câu lạc bộ trước đây, ông đã thường xuyên sử dụng một tiền đạo mạnh mẽ để vượt qua áp lực và cho phép các cầu thủ kỹ thuật vây quanh bóng thứ hai. Tại Real Madrid, với chất lượng giữa các tuyến và ở các cánh, tiền đạo sẽ thường là người nhận đầu tiên các đường bóng trực tiếp khi Madrid chịu áp lực.

Sự khác biệt bây giờ là đội hình này được xây dựng xung quanh tốc độ và tính linh hoạt thay vì một tiền đạo mục tiêu thống trị duy nhất. Vì vậy, Mourinho có thể khuyến khích nhiều đường bóng chéo vào các kênh hơn là các đường bóng cao liên tục đến một điểm tham chiếu trung tâm. Nhưng nguyên tắc vẫn giữ nguyên: tiền đạo phải là điểm kết nối các đường chuyền chuyển tiếp với những người chạy từ sâu.

Các hình thức thay thế: 4-3-3 và khối “trận lớn”

Trong khi 4-2-3-1 có khả năng là cơ sở, Mourinho luôn điều chỉnh cấu trúc của mình theo đối thủ và các giải đấu. Hai hình thức thay thế nổi bật như những lựa chọn thực tế tại Real Madrid.

4-3-3 để kiểm soát nhiều hơn

Đối mặt với những đối thủ yếu hơn ở La Liga, Mourinho có thể chuyển sang một biến thể 4-3-3 nơi một trong hai trục đôi di chuyển cao hơn để hình thành một bộ ba tiền vệ cổ điển hơn với Bellingham. Điều này sẽ:

• Cung cấp cho Real Madrid nhiều sự an toàn hơn trong việc kiểm soát bóng

• Cho phép một tiền vệ thêm vào để giúp luân chuyển bóng và tái chế các đợt tấn công

• Giải phóng một hậu vệ cánh để đẩy cao hơn, với hậu vệ cánh đối diện giữ vị trí bảo thủ

Trong phiên bản này, Tchouameni có khả năng vẫn là trục đơn, với Valverde và Bellingham là hai tiền vệ tám cao hơn. Camavinga có thể luân chuyển giữa vai trò 6 hoặc 8 năng động hơn. Cấu trúc này sẽ giống gần hơn với những gì các cổ động viên Madrid đã thấy trong những mùa giải gần đây, nhưng với sự nhấn mạnh nhiều hơn vào các đường chuyền theo chiều dọc nhanh khi không gian xuất hiện thay vì những khoảng thời gian dài kiên nhẫn tái chế bóng.

Khối trận lớn và 4-4-1-1

Trong các trận đấu loại trực tiếp UEFA Champions League hoặc các trận đấu xa nhà trước đối thủ đẳng cấp, đừng ngạc nhiên nếu đội bóng chuyển sang một khối 4-4-1-1 phẳng khi không có bóng. “10” (Bellingham) lùi gần hơn với hàng tiền vệ, các cầu thủ chạy cánh lùi sâu, và tiền đạo được để lại cao như một đầu ra chính.

Đây là nơi mà câu chuyện “xe buýt” nổi tiếng có thể trở lại. Các hàng phòng ngự sẽ chặt chẽ, khoảng cách nhỏ, và áp lực sẽ chủ yếu giới hạn ở các khu vực rộng hoặc các kích hoạt cụ thể thay vì một áp lực toàn sân. Nhưng bất cứ khi nào Real Madrid giành được bóng, phản ứng sẽ tàn nhẫn:

• Đường chuyền đầu tiên ra khỏi áp lực, thường là đến một hậu vệ cánh hoặc tiền vệ lùi lại

• Các đường chạy ngay lập tức về phía trước từ tiền đạo, Bellingham, và cầu thủ chạy cánh nhanh

• Một đường chuyền trực tiếp theo chiều dọc hoặc chéo để khai thác sự thiếu tổ chức trong hàng phòng ngự của đối thủ

Những tình huống này là nơi mà Mourinho lịch sử thường thắng trong các trận đấu lớn. Và với sức mạnh thể chất và tốc độ mà Madrid đã tích lũy, trò chơi chuyển tiếp của ông có thể một lần nữa trở thành một trong những trò chơi chết người nhất ở châu Âu.

Liệu “Mourinho cũ” có thể hoạt động trong một “Real Madrid mới”?

Có thể nói rằng Mourinho đã trải qua một sự suy giảm về chiến thuật và danh tiếng kể từ những năm đỉnh cao của ông. Các đội bóng của ông tại Manchester United và Tottenham đã pha trộn những khoảng thời gian mạnh mẽ với những giai đoạn bóng đá phẳng, dễ đoán, và đôi khi, ông có vẻ chậm thích ứng với những đối thủ tập trung vào pressing và kiểm soát bóng.

Tuy nhiên, hai điểm khiến công việc tại Real Madrid này hoàn toàn khác biệt so với những tình huống đó:

• Hồ sơ đội hình: Madrid đã có những cầu thủ được xây dựng cho các chuyển tiếp – những người chạy mạnh mẽ ở giữa sân, những người giành bóng quyết liệt, và những tiền đạo phát triển trong không gian. Mourinho không cần phải uốn nắn đội hình theo ý tưởng của mình nhiều như ông đã làm ở nơi khác.

• Bối cảnh của kỳ vọng: Carlo Ancelotti và Xabi Alonso đã mang lại cho Madrid một cấu trúc và thói quen chiến thắng mà không cần 70% kiểm soát bóng mỗi tuần. Các cổ động viên đã quen với một kiểu thống trị cân bằng, thực dụng hơn, không phải tiki-taka vì chính nó.

Nếu Mourinho thêm vào những điều chỉnh hiện đại, với các đường pressing cao hơn một chút trong một số trận đấu, các mẫu xây dựng có cấu trúc hơn khi các đội ngồi sâu, các nguyên tắc cốt lõi của ông về sự vững chắc phòng ngự sâu, tính linh hoạt chiến thuật, và khả năng phản công chết người vẫn rất phù hợp. Champions League, đặc biệt, thường được quyết định bởi những đội phòng ngự không gian tốt và trừng phạt sai lầm ngay lập tức.

---

Nguồn: thehardtackle.com